Get Started
🌿 Seera Maatii (Family Law) – Qorannoo fi Hubannoo Guutuu
Home » Uncategorized  »  🌿 Seera Maatii (Family Law) – Qorannoo fi Hubannoo Guutuu
🌿 Seera Maatii (Family Law) – Qorannoo fi Hubannoo Guutuu


1. Seensa (Introduction)

Hawaasni kamiyyuu yoo jiraachuu barbaade, maatiin bu’uura isaa ti. Maatiin hundee hawaasummaa, guddina, nageenya fi aadaa saba tokkoo ti. Kanaafuu, mootummaa fi seerri biyyoolessaa maatii akka sirnaan ijaaramu, eegamu fi guddatuuf seerota murteessuun dirqama guddaa ta’eera.

Itoophiyaatti, Seerri Maatii (Family Law) tokko jira; kun seera ijaarsa, eegumsa, mirga fi itti gaafatamummaa maatii hundaa irratti xiyyeeffata. Seerri kun maatii keessatti haqa fi kabaja walqixxummaa, nageenya fi tokkummaa eeguuf kan qophaa’e dha.


2. Hiika Seera Maatii (Definition of Family Law)

Seerri Maatii jechuun, seera hariiroo maatii keessatti argamu hunda, akka fuudhaafi heeruma, maatii ijaaruu, mirga daa’immanii, qabeenya maatii, fi addaan ba’uu irratti murteessuu fi to’atu jechuu dha.

Jecha biraan, seerri maatii “namoota waliin jiraatanii, fuudhaa heerumaan, dhalootaan yookaan waliigaltee seeraan walitti hidhatan” irratti sirna murteessuu fi daangessuuf kan qophaa’e dha.


3. Kaayyoo Seera Maatii (Objectives of Family Law)

Kaayyoon seera maatii hedduudha; garuu inni ijoo muraasni armaan gadii dha:

  1. Maatii cimsuu fi eeguuf: Seerri maatii ijaarsa maatii akka sirnaan raawwatamu eega; maatiin sirnaan ijaarame hawaasa nagaa uuma.
  2. Mirga maatii fi daa’immanii eeguuf: Namni maatii tokko keessa jiru mirga isaa akka argatu fi mucaan eeggamu ni mirkaneessa.
  3. Kabaja dubartootaa jabeessuuf: Seerri maatii walqixxummaa dubartii fi dhiiraa fuudhaa heeruma keessatti mirkaneessa.
  4. Fayyadamummaa fi nageenya hawaasaa tikisuuf: Maatiin nagaan yoo jiraate, hawaasni nagaan jiraata.
  5. Rakkoo maatii keessatti fala kennuuf: Fuudhaafi heeruma, addaan bahan, ykn qabeenya irratti yoo rakkoon ka’e, fala seera qabeessa kennuuf tajaajila.

4. Seenaa fi Hojii Seera Maatii Itoophiyaa (Background and Development)

Itoophiyaatti seerri maatii yeroo darbe irraa hanga har’aatti fooyya’insa hedduu keessa darbeera:

  • Seera Maatii Bara 1960: Yeroo jalqabaaf, seera maatii (Civil Code) jalatti tumame. Inni kun fuudhaafi heeruma, dhaloota fi qabeenya irratti ibsa ture.
  • Fooyya’insa Bara 2000 booda: Mootummaan federaalaa fi naannoleen (fkn. Oromiyaa, Amaaraa, Tigray) seerota maatii haaraa baasaniiru.
  • Kaayyoon isaaniis: Dubartoota, daa’imman, fi maatii hundaaf mirga walqixxummaa mirkaneessuu dha.

5. Qabiyyee Ijoo Seera Maatii (Main Components of Family Law)

A. Fuudhaa fi Heeruma (Marriage)

  • Fuudhaa heerumni waliigaltee lamaan (dhiiraa fi dubartii) gidduutti raawwatu dha.
  • Akka seerri murteessu, fuudhaa heeruma sirriin raawwatamuuf shuruura muraasa qaba:
    • Waliigaltee fedhii lamaan irra bu’u,
    • Umrii seeraan ga’u (yeroo ammaa 18 fi ol),
    • Fuudhaafi heeruma duraan jiru hin jiru,
    • Galmee seeraan ta’e irratti mallattoon (registration) ta’uu qaba.

B. Dhaloota fi Ijoollee (Children and Parenthood)

  • Daa’imman mirga isaanii seeraan ni eegu.
  • Abbaa fi haati ijoollee isaanii akka eegan, akka barsiisan fi akka guddisan dirqama qabu.
  • Yoo abbaa fi haati adda bahan, daa’imni kamtu eegu akka danda’u seerri ni murteessa.

C. Qabeenya Maatii (Family Property)

  • Qabeenyi fuudhaa heeruma keessatti argamu ni qoodama; seerri “qabeenya waliinii” fi “qabeenya dhuunfaa” adda baasa.
  • Yoo maatiin addaan bahan, qabeenyi waliinii sirnaan qoodama, akkasumas daa’imman eeggamu.

D. Addaan Bahuu (Divorce)

  • Addaan bahuun (divorce) yeroo maatiin waliigaltee isaanii ittiin fuuldura

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *