Get Started
Seera Maatii (Family Law)
Home » Uncategorized  »  Seera Maatii (Family Law)
Seera Maatii (Family Law)

Seensa

Seerri maatii jechuun seera jireenya maatii, walitti dhufeenya daa’immanii fi maanguddootaa, fuudhaa fi heerumaa, mirga fi dirqama ijoollee, akkasumas hanqina maatii keessatti mul’atu to’achuuf tumame dha.

Seerri maatii tokko qaama seera hawaasummaa (social law) ti. Inni sababa jireenya namaa keessatti walitti dhufeenya nama lama ykn caalaa uumamuuf ta’e ni too’a. Hawaasni tokko sirna maatii sirrii fi seera qabeessa qabaachuu baannaan tasgabbiin hawaasaa ni laaffata, mirgi daa’immanii fi dubartootaas ni miidhamti. Kanaaf, seerri maatii bu’uura hawaasni tokko ittiin jiraatuu fi guddatu ta’a.

Itoophiyaatti, seerri maatii mootummaa naannoo fi federaalaa hunda irratti kan hundaa’e Seera Maatii Federaalaa (Federal Family Code Proclamation No. 213/2000) dha. Mootummoonni naannoo immoo seera kana bu’uura godhachuun seerota ofiitiin bal’isu danda’u.


  1. Kaayyoo Seera Maatii (Objectives of Family Law)

Kaayyoon seera maatii hedduu dha; garuu ijoo ta’an muraasni:

  1. Maatii tiksuu fi jabeeffachuu:
    Seerri maatii walitti dhufeenya maatii keessatti araara, jaalala, fi waliigaltee buusuuf tumama.
  2. Mirga maatii fi daa’immanii eegu:
    Daa’imman, dubartoota fi warra dadhaboo mirga isaanii akka hin miidhamne gochuuf seerri kun tumama.
  3. Sirna fuudhaa fi heerumaa too’achuuf:
    Fuudhaa fi heerumsi akka seera qabeessa fi waliigaltee irra hundaa’e tahuuf seerri kun qajeelfama kenna.
  4. Rakkoo maatii hiikuuf karoorfama qabaachuu:
    Yoo rakkoon uumame, akka seerri karaa nagaan furmaata kennu taasisa.
  5. Tasgabbiin hawaasaa akka hin jeeqamne godhuuf:
    Maatii tasgabbii qabaatu hawaasa tasgabbaa’e uuma; kanaaf seerri kun bu’uura nageenya hawaasaa ti.

  1. Qaamolee Seerri Maatii Ilaallatu (Subjects of Family Law)

Seerri maatii namoota armaan gadi ilaallata:

Dhirsaa fi niitii (husband and wife)

Daa’imman (children)

Maanguddoota fi maatii bal’aa (extended family)

Abbootii seeraa fi aangawoota mana murtii (judicial officers)


  1. Qabiyyee Seera Maatii (Major Components of Family Law)

4.1. Fuudhaa fi Heeruma (Marriage)

Fuudhaa fi heerumsi waliigaltee namoota lamaa irratti hundaa’a. Seerri maatii fuudhaa fi heeruma akka seera qabeessa tahuuf shuruura armaan gadi kaa’a:

Namni tokko umurii seera qabeessa (18 fi ol) qabaachuu qaba.

Waliigalteen (consent) lamaan jiraachuu qaba.

Fuudhaa fi heerumsi hin dirqisiifamne ta’uu qaba.

Namni tokko yeroo fuudhaa warra biraa qabaachuu hin qabu (monogamy).

Fuudhaa fi heerumsi beekamtii mana maree ykn mana murtii argachuu qaba.

4.2. Dhiirsa fi Nitiin – Mirga fi Dirqama (Rights and Duties of Spouses)

Dhirsaa fi niitiin mirgoota fi dirqamoota walfakkaataa qabu:

Wal tumsuu, waliif kabaja kennuu, fi waliin jiraachuu.

Hojii manaa, daa’imman tiksuu, fi maatii tiksuuf qooda fudhachuu.

Qabeenya maatii waliin qooddachuun itti fayyadamuu.

Waliif amanamummaa (fidelity) eeguu.

4.3. Qabeenya Maatii (Matrimonial Property)

Qabeenyi maatii lamaan waliin horatame yoo ta’e, “common property” jedhama. Yoo tokko hojii ofii irraa argate, “personal property” jedhama.

Yeroo gargar ba’an, qabeenya waliin horatan irratti wal qoodinsa qabeenyaa (division of property) raawwatama.

4.4. Cubbuu fi Addaan Bahiinsa (Divorce and Separation)

Addaan bahuun sababa dhugaa fi seera qabeessa qofaan ni danda’ama. Fakkeenyaaf:

Yoo waliigaltee jireenyaa hin jiru ta’e

Yoo hiriyaan tokko hojii garaa namaa miidhu hojjetee (violence, cheating, abuse)

Yoo jireenyi waliinii waan hin danda’amne ta’e

Mana murtiitti dhiyaachuun, murtiin akka walakkaa, waliigaltee, ykn murtii bu’uura godhatee ni murteessa.

4.5. Daa’imman fi Tiksuu (Children and Custody)

Daa’imman maatii keessatti sadarkaa ol’aanaa qabu. Seerri maatii mirga daa’imman eeguuf tumaa bal’aa qaba:

Mirga jireenya, barnoota, fayyaa, fi leenjii argachuu.

Yoo maatiin adda ba’e, daa’imman eessa jiraatan murtiin ni murteessa (custody).

Waliigalteen tiksuu fi deeggaruu daa’imman (maintenance) seeraan dirqama.

4.6. Uumama fi Filannoo Maatii (Adoption)

Uumamni (adoption) daa’imman maatii hin qabneef maatii seeraan tumame argamsiisuuf tolfama.

Namni daa’ima fudhatu seeraan beekamtii mana murtii argachuu qaba.

Kaayyoon isaa daa’ima tiksuu fi guddifachuu ta’uu qaba, faayidaa biraa argachuuf osoo hin taane.


  1. Adeemsa Murtii fi Raawwii (Implementation and Court Procedures)

Yeroo rakkoon maatii uumamu (divorce, custody, maintenance, property division), dhimmichi mana murtii hawaasaa ykn mana murtii aanaa ni dhiyaata.
Murtiin dhumaa seera fi ragaa irratti hundaa’a; rakkoon yeroo tokkoon hin furamne akka sirnaan hiikamu taasisa.


  1. Seerota fi Labsiiwwan Qajeelchan (Legal Frameworks)

Federal Family Code Proclamation No. 213/2000

Civil Code of Ethiopia (1960) – Book I & II

Regional Family Codes (naannoo hundumaaf)

Convention on the Rights of the Child (CRC) fi CEDAW (mirga dubartootaa fi daa’immanii irratti)**


  1. Faayidaa Seera Maatii (Importance of Family Law)
  2. Hawaasa nagaa fi tasgabbaa’e uuma.
  3. Mirga daa’immanii, dubartootaa fi maanguddootaa eega.
  4. Fuudhaa fi heeruma akka seera qabeessa ta’u godha.
  5. Rakkoo maatii sirnaan hiika.
  6. Qabeenya maatii fi nageenya dhaabbataa eega.

  1. Rakkoolee Seera Maatii Keessatti Mul’atan

Fuudhaa fi heeruma seera ala (without registration).

Daa’imman yoo gargar ba’an miidhamuu.

Dubartoonni mirga qabeenyaa dhabuu.

Ulaagaan seera fudhachuu dhabuu (lack of awareness).

Kana furuuf mootummaa, hawaasa, fi abbootii seeraa hirmaachisuun barbaachisaadha.


  1. Xumura (Conclusion)

Seerri maatii bu’uura jireenya namaa fi hawaasaa ti. Inni maatii ijaaraa, daa’imman tiksa, fi hawaasa wal kabajuu irratti hundaa’e ijaara.
Itoophiyaa keessatti seerri maatii sadarkaa olaanaa qaba — fuudhaa fi heeruma irraa kaasee hanga tikfama daa’immanii fi qoodinsa qabeenyaa hunduma ni too’a.

Hawaasni seera kana beeku fi hordofu yoo danda’e, tasgabbiin, araarri, fi misoomni hawaasaa daran ni cimu.


Barreeffama kana gara blogii guutuu taasisuuf, mata dureewwan bal’inaan ibsame, fakkeenya jireenyaa (case examples), fi seerota maqaa isaanii wajjin maxxansuudhaan qopheessuu ni danda’a.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *