Guyyaa Har'aa: Onkoloolessa 10, 2025
Yeroo ammaa addunyaa fi biyya keenya keessatti jijjiiramoonni hedduun, siyaasaa irraa hanga dinagdee, hawaasummaa irraa hanga nageenyaatti, kan namoota hedduu qalbii harkisanii fi jireenya isaanii irratti dhiibbaa uumanii jiran jiru. Odeeffannoon ammee kun dhimmoota ijoo yeroo ammaa jiran bal'inaan ibsa.
1. Haala Siyaasaa fi Nageenyaa Biyyaa Keessaa: Fuula Duraa Maali?
Itoophiyaa: Waadaa Nageenyaa fi Qormaatilee Jiran
Haalli siyaasaa fi nageenyaa Itoophiyaa yeroo ammaa kana dhimma ijoo addunyaan hordofaa jirtuudha.
- Waliigaltee fi Marii: Sochiin nageenyaa fi marii biyyaalessaa ilaalchisee yaaliin jiru yoo jiraateyyuu, bakkeewwan hedduutti walitti bu'iinsi uumamaa jiru dhimma dhiphinaati. Mootummaan federaalaa fi naannoleen, keessattuu Oromiyaa fi naannolee biroo keessatti, nagaa waaraa buusuuf hojii jabaa hojjechuun barbaachisaadha.
- Ijaarsa fi Tajaajila: Hoggansi Magaalaa Finfinnee, tajaajiloota seera-qabeessa fi saffisoo ta’an ummataaf kennuuf waadaa seenuun hojii jalqabame cimsee itti fufuu isaa ibsee jira. Kunis jijjiirama bulchiinsaa fi dhiyeessii tajaajilaa fooyyessuuf yaalii taasifamu keessaa tokkodha.
- Beekamtii Dhaabbilee Amantaaf: Dhaabbanni Miidiyaa Addis Ababaa (AMN) amantaalee gidduutti waldanda'uu fi walkabajuu guddisuuf gumaacha inni taasiseef beekamtii argachuu isaa gabaafameera. Kunis qooda miidiyaaleen nageenya hawaasummaa keessatti qaban agarsiisa.
2. Dinagdee: Galii Bunaa fi Karoora Turizimii
Dinagdee Biyyaa:
Itoophiyaan gama dinagdeetiin tarkaanfii jabaa fudhachaa jiraachuun ni mul'ata.
- Galii Bunaa Guddaa: Gabaasni dhiheenyaa akka agarsiisutti, Itoophiyaan ji'oota lamaan darban qofa buna toonii kuma 80 ol gabaa addunyaatti erguun galii Doolaarri miiliyoona 546 argattee jirti. Bunni, akka qabeenya guddaatti, dinagdee biyyaa cimsuu keessatti gahee olaanaa taphachaa jira.
- Guddinni Turizimii: Naannoon Somaalee damee turizimiin carraa dabalataa biyyaaf fidaa akka jiru Muummeen Ministiraa Dr. Abiyyi Ahimad ibsaniiru. Kana malees, Torbeen Turizimii Oromiyaa dhiheenya kana gaggeeffame biyyaaf qabeenya guddaa ta’uu isaa kan agarsiise ta’uu ibsameera. Yaaliin gama turizimiin taasifamaa jiru kun madda galii dabalataa uumuu fi carraa hojii bal'aa bana.
3. Oduu Addunyaa: Nageenya Baha Giddugaleessaa fi Balaawwan Uumamaa
Addunyaa irratti dhimmoonni hedduun dhiibbaa olaanaa uumaa jiran yeroo ammaa jiru.
- Waliigaltee Gaza: Haalli Baha Giddugaleessaa keessa jiru dhimma addunyaa hundaa qalbii harkisaa jiruudha. Mootummaan Israel fi Hamas gidduutti waliigaltee booji'amtoota hiikuu fi lola dhaabuu kan yeroo duraa gaheera. Waliigalteen kun lola waggaa lamaaf ture dhaabuuf tarkaanfii jalqabaa yoo ta'u, nageenya waaraa buusuuf garuu qormaatni guddaan kan hafuudha.
- Sochii Lafee Filipiinsii: Akka gabaasa ammeetti, sochii lafaa guddinaan 7.6 qabu erga naannoo Mindanaaw, Filipiinsii dhooftee booda, balaan uumamee fi namoonni naannoo sanaa jeeqamanii jiru. Balaan uumamaa akkanaa kun sochii deeggarsaa fi gargaarsaa addunyaa barbaada.
- Duula Roobaa Raashiyaa fi Yuukireen: Duulli Raashiyaan magaalaa Yuukireen, keessattuu Kyiv, irratti taasifte lola keessaa dhimma addunyaa jeeqaa jiruudha. Duulli kun miidhaa guddaa geessisuu fi tajaajila humnaa irratti rakkoo uumuu isaa gabaafameera.
4. Dhimmoota Hawaasummaa fi Barumsaa
Hawaasa keenya keessatti dhimmoonni gurguddoon dhiibbaa uumaa jiran jiru.
- Jijjiirama Barnootaa: Hooggansi Caasaa Barnootaa Magaalaa Finfinnee, dhaabbilee barnootaafi barattoota isaanii irratti jijjiirama fiduuf ciminaan hojjechuu akka qabu akeekkachiiseera. Kunis haala barnootaa fooyyessuu fi barattootaa fi barsiisota deeggaruuf murteessaadha.
- Duula Mormii Miidhaa Saalaa: Dhimmi miidhaa koorniyaa yeroo irraa gara yerootti dabalaa jiru to'achuuf namni kamuu gahee isaa bahuu akka qabu dhaamsa cimaan darbeera. Kunis dhimma hawaasummaa guddaa dhibbaa guddaa uumee jiru irratti xiyyeeffata.
Xumura
Oduu ammee yeroo ammaa kana akka bal'inaatti xiinxaluun, dubbistoonni kee haala biyyaa fi addunyaa keessa jiru hubachuuf gargaara. Wantoonni jiran bal'oo fi wal-xaxaa waan ta'aniif, hordofaa fi xiinxala dabalataa gochuun barbaachisaadha.
