Get Started
Faayidaa fi Seenaa Hiikkaa Quraanaa Afaan Oromoo: Hojii Boonsaa Dr. Sheek Mahammad Rashaad
Home » Uncategorized  »  Faayidaa fi Seenaa Hiikkaa Quraanaa Afaan Oromoo: Hojii Boonsaa Dr. Sheek Mahammad Rashaad
Faayidaa fi Seenaa Hiikkaa Quraanaa Afaan Oromoo: Hojii Boonsaa Dr. Sheek Mahammad Rashaad

Dr. Sheek Mahammad Rashaad Abdullee (1934-2013) hayyuu Oromoo hojii seena-qabeessa, kan dhalootaa dhalootatti dabru hojjete. Hojii isaa keessaa inni beekamaan fi guddinaan dubbatamu Quraana (Kitaaba Qulqulluu Islaamaa) gara Afaan Oromootti hiikuu isaati. Hojiin kun, kitaaba amantii guddaa saba Miliyoonotaan lakka’amu tokko afaan isaatiin akka hubatu taasisuun, bu'uura amantii, afaanii fi aadaa Oromoo keessatti haaromsa fideera.

1. Maalummaa Hiikkaa Quraanaa Afaan Oromoo

Quraanni karaa Rabbii (Waaqaa) ittiin dubbate kan baroota dheeraaf Afaan Arabaatiin qofa kan tureedha. Afaan Arabaa ammoo, ummata Oromoo jiruun isaa lafa Afrikaa Bahaa keessa ta'eef, kan hundi isaanii osoo hin taane, namoota muraasa qofaan beekamaa ture.

Hiikkaan Dr. Mahammad Rashaad hojjete kun:

  • Afaan Oromoo akka Afaan Amantiitti Ol-Guddisuu: Duraan, hayyoonni amantii barumsa amantii gadi fageenya qabu kennuuf Afaan Arabaa qofa fayyadamna turan. Hiikkaan kun dhufeen, hayyoonni Oromoo fi ilmaan Oromoo hundi, Quraana gara 'Dubbii Rabbii Afaan Oromoo' jedhamuun hubachuu jalqaban. Afaan Oromoo qooqa gabaa yookaan walaloo qofaa osoo hin taane, afaan beekumsa amantiitii fi falaasamni jabaan ittiin ibsamu ta’uu mirkaneesse.
  • Hubannoo Amantii Wal-Qixa Taasisuu: Yeroo Quraanni Afaan Arabaatiin qofa dubbifamu, namoonni hiikkaa isaa qaban yookaan barsiisonni amantii qofa hubatama ture. Hiikkaan kun erga dhufee booda, namni Oromoo dubbisu danda'u hunduu ofiisaatiif hiikkaa isaa dubbisee, garaa fi sammuun isaa waliin dubbachuu danda’eera. Kunis, humna barsiisaa amantii kan ture hir'isee, humna dhunfaa hubannoo amantiin of-gaggeessuu guddisuu keessatti shoora olaanaa taphateera.

2. Dandeettii Afaanii fi Aadaa Oromoo Jabeessuu

Hojiin hiikkaa Quraanaa kun hojii amantii qofa osoo hin taane, hojii Afaanii fi Aadaa ti.

  • Qubee Afaan Oromoo Mirkaneessuu: Dr. Sheek Mahammad Rashaad hiikkaa kana barreessuuf, qubee Laatiinii (Latin script) yeroo ammaa Afaan Oromoon ittiin barreeffamu kana, kan inni madaqse, guutummaatti fayyadameera. Kana gochuun, Qubee Afaan Oromoo kana fudhatama guddaa akka argatu fi sababa amantiitiin dhaloonni Oromoo qubee kana akka baratuuf dirqama isaa baheera. Sababa kanaaf, nama "Abbaa Qubee" jedhamuun beekamu.
  • Jechaa fi Yaada Oromoo Deebisee Jireenya Keessa Galchuu: Quraana hiikuun, jechoota Afaan Oromoo keessatti baduu yookaan dagatamuu irra jiran, kan dubbii amantii gadi fageenya qabu ibsuu danda'an, deebisee walitti qabee jireenya keessa galcheera. Jechoota kanneen bakka isaaniitti fayyadamuun, dandeettii Afaan Oromoo yaada namaa hundaa ibsuu danda'uu isaa agarsiiseera.

3. Hiikkaa Isaa Dhalootaa Dhalootatti Dabarsee Kennaa Jiru

Dr. Sheek Mahammad Rashaad Abdullee, hojii kana kan hojjete yeroo meeshaaleen (technology) yeroo ammaa jiran hin jirreetti. Haa ta'u malee, hojiin isaa bifa adda addaatiin hawaasa Oromoo bira ga'aa jira:

  • Kitaaba Maxxansaa: Yeroo inni jiraachaa turetti yeroo baay'ee maxxanfamee ummata bira ga'eera.
  • Sagalee (Audio): Barumsa fi tafsiira (ibsa) Quraanaa sagaleen (Audio) galmeessisuun, namoonni dubbisuu hin dandeenye yookaan dhaggeeffachuun isaanitti salphate akka fayyadaman taasiseera. Kunis, Youtube, website fi Appilikeeshiniiwwan moobaayilaa adda addaa irratti argama.
  • Faayidaa Barsiisuu (Teaching Benefit): Kitaabni isaa kun, Madda Barumsa Amantiitii ta'ee tajaajileera. Mana barumsaa amantii Oromoo fi dhaabbilee barnootaa adda addaa keessatti, madda barumsaa duraa ta'ee itti fayyadamaa jira.

4. Goolaba

Hiikkaan Quraanaa Afaan Oromootti Deebisuu kan Dr. Sheek Mahammad Rashaad Abdullee, hojii hayyuu tokkoon hojjetame ta'uu bira darbee, wareegama Oromoo ti. Wareegamni kun, amantii, Afaanii fi eenyummaa Oromoo yeroo hundumaaf cimsee, akka duudhaa jabaatti lafa kaa'eera. Hojiin kun, Afaan Oromoo akka qabeenya Amantii, Aadaa fi Beekumsaatti akka ilaalamu taasisuun seenaa haaraa uumeera.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *