
Seensa
Kitaabni “Rich Dad Poor Dad” kan barreesse Robert T. Kiyosaki kitaaba addunyaan maratti nama hedduu gara sochii maallaqa fi bilisummaa dinagdee barsiisuu irratti kakaase dha. Kitaabni kun yeroo jalqabaaf bara 1997 maxxanfame, hanga har’aatti kitaaba haala dinagdee nama dhuunfaa irratti dubbatutti kan gurguddoo fi kan dubbiftoota miliyoona hedduu biratti jaallatame dha.
Kiyosaki kitaabicha keessatti waa’ee aadaa fi yaada gurguddoo lama walitti mormanii – “Abbaa hiyyeessaa” fi “Abbaa duree” jedhaman irratti xiyyeeffata. Isaanis nama lama garaagaraa, garuu ilmi tokko (Robert) isaan irraa barnoota gurguddoo lama adda addaa fudhate. Abbaa hiyyeessaa jedhu abbaa isaa dhalootaa, barsiisaa ogummaa qabu garuu yaada maallaqaa sirrii hin qabne; abbaa duree immoo abbaa hiriyyaa isaa ture, nama daldalaa, investimantii fi bilisummaa dinagdee irratti beekumsa qabu ture.
Qabiyyee fi Barnoota Gurguddoo Kitaabichaa
1. Barnootni Maallaqaa (Financial Education) murteessaadha
Kiyosaki akkana jedha: “Barnootni maallaqaa barnoota jireenyaati. Yoo maallaqa hin beekne, jireenya sirrii hin jiraattu.”
Kitaabni kun nu barsiisa akka barnoota sadarkaa mana barumsaa irratti arginu irra deemnee waa’ee maallaqa, liqii, investimantii, fi qarshii walitti qabuu barannu. Namoonni hedduun barnoota gaarii argatu, hojii gaarii argatu, garuu yeroo hundaa rakkoo maallaqaa keessa jiru sababni isaas barnoota dinagdee dhabuu dha.
2. “Rich people make money work for them”
Abbaa duree jechuun nama hojii barbaadu osoo hin taane, nama maallaqa isaa hojjechisu danda’u dha.
Namoonni hedduun hojii barbaaduu fi mindaa irratti hirkatu; garuu abbootiin duree maallaqa isaanii invest godhu, qabeenya ittiin argatu (assets) horatu. Kanaaf Kiyosaki akkana jedha:
“Hiyyeessi mindaa argata; dureessi immoo system dhaabbata.”
3. Qabeenya (Assets) fi Liqii (Liabilities) adda baafachuu
Kitaabni “Rich Dad Poor Dad” barnoota sirrii tokko nuuf kennuuf yaala:
Qabeenya jechuun waan maallaqa siif fidu (akkuma investimantii, mana qaccee, shares, daldala, kkf).
Liqiin immoo waan maallaqa siirraa fudhatu (akkuma qarshii liqeeffatame, bittaa fi bashannana hin barbaachisne).
Namni yaada abbaa hiyyeessaa qabu yeroo baay’ee liqii itti fida; garuu nama yaada abbaa duree qabu immoo qabeenya horata.
4. Mindaa qofaan jiraachuun rakkoo dha
Namoonni mindaa qofa irratti hirkatan yeroo hundaa rakkoo maallaqaa keessa jiru. Kiyosaki akkana jedha:
“Mindaan sirna ittiin itti fufee hojjetuuf si daangessa; investimantii fi daldalli immoo si bilisa godha.”
Kana jechuun yoo mindaa qofaan yaadame, yeroo hundaa qarshii dhabuu fi liqii keessa jiraachuudha. Garuu yoo qarshii sirnaan invest goote, yeroo muraasa booda maallaqni siif hojjechuu jalqaba.
5. Hojii jalaa bilisa ta’uuf invest godhi
Abbaa duree jechuun nama hojii harka isaa hin barbaachisne ta’uuf carraa uumate. Fakkeenyaaf: nama hotel isaa qabu, nama share bitate, nama mana qaccee ittiin gurguru qabu, kkf.
Kiyosaki ni jedha:
“Bilisummaa dinagdee jechuun yeroo ati hojjachuu dhiiftes ilmaan kee fi maatii kee jireenya gaarii jiraachuu danda’an.”
6. Sodaa fi gammachuu ofirraa ittisu
Kitaabni kun akkasumas ni barsiisa – namni hedduun daldala hin jalqabu sodaa fi shakkina irraa kan ka’e. Garuu namoonni milkaa’an sodaa ofirraa dhiisanii carraa fudhatu.
“Dureessi carraa sodaatu osoo hin taane, carraa ittiin baratu arga.”
7. Barnoota, hojii fi carraa walitti fiduu
Kiyosaki ni yaada: barnootni sadarkaa barumsaa yeroo hedduu hojii nama barsiisa, garuu bilisummaa maallaqaa hin barsiisu. Kanaaf, barnoota hojii fi maallaqa walitti fiduun murteessaadha.
8. Jireenya keessaa bilisummaa dinagdee
Kiyosaki dhaamsa tokko kennuuf yaala — namni tokko hojii irra jiraachuun qofa osoo hin taane, akka bilisa ta’uuf yaadu qaba. Bilisummaa dinagdee jechuun yeroo, carraa fi maallaqa of harkaa qabuudha.
Dhaamsa Kitaabichaa Guddaan
Robert Kiyosaki dhaamsa kana nuuf dabarsa:
“Bilisummaan dinagdee siif hin dhufu yoo ati hojii irra hin geenye, hojii qabeenya siif uumu hojjetu uumuu hin baranne.”
Innis ni jaja akka namni hundi:
- Qabeenya (assets) uumu irratti xiyyeeffatu,
- Liqii irraa fagaatu,
- Barnoota maallaqaa ofii irratti hojjatu,
- Carraa daldalaa itti fayyadamu.
Kitaabni “Rich Dad Poor Dad” Maal Nu Barbaachisa?
- Namni tokko hojii qofa irratti hirkachuun qabeenya hin horatu.
- Barnootni maallaqaa (financial literacy) barnoota hundaa caala.
- Namni yaada abbaa duree qabu carraa argata; yaada abbaa hiyyeessaa qabu immoo sodaatu.
- Qabeenya horachuun yeroo dheeraa fudhata, garuu bu’aa isaa jireenya guutuu siif kenna.
- Maallaqa argachuun qofa osoo hin taane, sirna ittiin itti fufee hojjetu uumu murteessaadha.
Xumura
Kitaabni “Rich Dad Poor Dad” nama hundaaf barnoota jireenya dhugaa kennu dha.
Robert Kiyosaki akka nu barsiisu, namni tokko hiyyummaa irraa ka’ee akka dureetti jijjiiramu danda’a yoo barnoota maallaqaa sirrii qabaate, yaada isaa jijjiire, fi hojii irra oolchuu jalqabe.
“Jireenyi kee jijjiirama osoo hin taane, yaadni kee jijjiirama qabaachuu qaba.” – Robert T. Kiyosaki
SEO fi Website-keef Fakkeenya Keywords:
- Rich Dad Poor Dad Afaan Oromoo
- Barnoota maallaqaa Robert Kiyosaki
- Qabeenya fi liqii adda baafachuu
- Investimantii fi bilisummaa dinagdee
- Kitaabota nama qabeenya barsiisan
- Kitaaba dinagdee addunyaa