Get Started
Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa (Religious and Social Diversity)
Home » Uncategorized  »  Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa (Religious and Social Diversity)
Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa (Religious and Social Diversity)

Seensa

Qoroominni amantii fi hawaasummaa jechuun garaagarummaa amantii, aadaa, duudhaa, akkasumas haala jireenya hawaasaa keessatti argamu jechuu dha. Addunyaa har’aa keessatti, uummanni iddoo hundatti addaddummaa kana keessa jira. Garaagarummaan kun amantii, sadarkaa jireenyaa, aadaa, afaan, amantii, gosa fi fakkaattota biroo of keessatti hammata. Qoroominni kun yeroo hedduu qabeenya guddaa ta’ee, garaagarummaa irraa barachuu fi wal kabajuu akka danda’amnu nu barsiisa.

Hiika Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa

Qoroominni amantii jechuun amantiiwwan garaagaraa — akka Islaamaa, Kiristaanaa, Ayyana Uumamaa fi amantiiwwan biroo — biyya tokko keessatti, yookaan addunyaa irratti, waliin jireenya keessatti argaman jechuu dha. Qoroominni hawaasummaa immoo garaagarummaa jireenya hawaasni qabu ibsa. Kunis, haala jireenya, sirna siyaasaa, sadarkaa barnootaa, hojii, fi aadaa irratti hundaa’a.

Hiikni guddaan qoroomina kanaa inni tokko, “Hawaasni tokko garaagarummaa keessa tasgabbaa’een jiraachuu danda’a” jechuudha. Yeroo garaagarummaa san keessatti wal hubachuu fi walii kabajuu baratamu, tasgabbii fi nageenyi hawaasa keessatti dagaagti.


Seenaa fi Itti Fufiinsa Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa

Seenaa addunyaa keessatti, qoroominni amantii fi hawaasummaa yeroo dheeraa dura jalqabe. Yeroo jalqabaatti, hawaasni tokko tokko amantii tokkotti amantamanii, kan biraa immoo adda ta’ee tajaajila amantii biraa hordofu ture. Garuu yeroo keessa, qunnamtiin hawaasotaa, imala daldalaa, gabaa, fi sochiin addunyaa bal’inaan babal’achuun, wal qunnamtii fi wal jijjiirraa fiduun, qoroomina amantii fi hawaasummaa babal’ise.

Itoophiyaanis fakkeenya gaarii dha. Biyyi kun amantiiwwan adda adda — Islaamaa, Kiristaanaa, Ayyana Aadaa fi kan biroo — waliin jiraachuuf carraa guddaa qaba. Kana malees, Itoophiyaan sirna aadaa fi gosoota hedduu qabdi; kunis mallattoo qoroomina hawaasummaa ti.


Faayidaa Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa

  1. Wal Kabajuu fi Wal Hubannaa Guddisuu
    Qoroominni amantii fi hawaasummaa hawaasa tokko keessatti kabaja waliinii akka dagaagu gargaara. Namoonni garaagarummaa isaanii osoo hin sodaatiin walii wajjin jiraachuu baratu.
  2. Nageenya fi Tasgabbii Hawaasaa Buusu
    Amantii fi aadaan garaagaraa yoo wal kabajani, wal amantaa fi walitti dhufeenyi cimaa ni uumama. Kunis tasgabbii fi nageenya biyyaatti ni dabala.
  3. Cimina Hawaasa Uumuu
    Garaagarummaan yaada fi aadaa haaraa fiduun, hawaasni haala haaraa ittiin yaaduu fi furmaata argachuu danda’a.
  4. Qabeenya Aadaa fi Amantii Uumuu
    Qoroominni kun aadaa, faaruu, sirna cidhaa, uffannaa, fi nyaata adda addaa keessatti calaqqisa. Kunis qabeenya aadaa fi seenaa guddaa uuma.
  5. Dandeettii Hawaasaa fi Siyaasaa Guddisuu
    Hawaasa garaagaraa keessa jiraachuun, nama tokko akka nama birootti walii kabaju fi wal dhagahu barsiisa. Kun immoo demokraasii fi hirmaannaa hawaasaa jabeessa.

Rakkoowwan Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa

Garaagarummaan yoo sirnaan hin bulle, rakkoo fi walitti bu’iinsa uumu danda’a. Rakkoowwan muraasni isaanii:

  1. Malaammaltummaa fi Tuffii Amantii
    Namoonni amantii tokko kabajuu dhabuu yookaan amantii biraa tuffachuu danda’u. Kun walitti bu’iinsa fiduu mala.
  2. Qoodinsa Hawaasaa (Social Segregation)
    Amantii fi gosaan qoodamuun hawaasa walitti fiduu irraa ni hanbisa.
  3. Walitti Bu’iinsa fi Mormii Amantii
    Garaagarummaan amantii yeroo tokko tokko wal amanuu dhabsiisa; kun immoo lola amantii yookaan jeequmsa siyaasaa fida.
  4. Dhimma Siyaasaa fi Amantii Wal Makuu
    Yeroo tokko tokko amantii fi siyaasni walitti makamuun, sirna bulchiinsa keessa jeequmsa uuma.

Furmaata fi Mala Ittiin Qoroomina Kun Tasgabbeessinu

  1. Barnoota fi Beekumsa Dabaluu
    Hawaasni amantii fi aadaa biroo beekuun wal hubachuu danda’a. Barnoonni garaagarummaa irratti xiyyeeffate murteessaadha.
  2. Seera fi Heera Waliigalaa Kabaju
    Mootummaan seera amantii fi wal kabajaa deeggaru diriirsuu qaba. Kana jechuun, mirga amantii fi bilisummaa amantaa eeguu jechuu dha.
  3. Walii Galtee fi Marii Hawaasaa Cimsuu
    Mariin amantiiwwan garaagaraa gidduutti gaggeeffamu, wal hubannaa fi obsa cimsuu danda’a.
  4. Miseensota Amantii fi Hawaasa Garaagaraa Walitti Fiduu
    Sochiilee fi carraa waliin hojjechuu (interfaith dialogue, community projects, fi kkf) babal’isuun walitti dhufeenya ni jabeessa.
  5. Miidiyaafi Teknoolojii Itti Fayyadamuu
    Miidiyaan garaagarummaa kana irratti iftoomina, ilaalcha tokkummaa, fi nageenya babal’isuun qooda fudhachuu qaba.

Qoroomina Amantii fi Hawaasummaa Itoophiyaa Keessatti

Itoophiyaan biyya amantiiwwan hedduu keessatti jiraatan keessaa tokkodha. Amantiiwwan Kiristaanaa, Islaamaa, fi Ayyana Aadaa waliin jiraachuun, mallattoo nageenya fi waliigaltee guddaa dha. Akkasumas, gosoota, afaanota fi aadaalee 80 ol qabaachuun, qoroomina hawaasummaa kan ciccimoo ta’e ibsa.

Haa ta’u malee, yeroo tokko tokko ilaalchi siyaasaa, amantii fi gosaan adda ba’uus ni mul’ata. Kanaaf, mootummaan, dhaabbileen amantii fi hawaasni bal’aan waliin hojjechuun garaagarummaa sana tokkummaa keessatti tiksuu qabu.


Xumura

Qoroominni amantii fi hawaasummaa bu’uura tasgabbii, guddina, fi tokkummaa hawaasaa ti. Addunyaa amantii fi aadaa garaagaraa keessa jiraannu keessatti, wal hubachuu, wal kabajuu, fi waliin hojjechuu barachuu irra caalaa murteessaadha. Yoo garaagarummaa keenya qabeenyaaf ilaalle, addunyaa nagaa fi wal kabajaa bu’uura cimaa ta’e ni ijaarra.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *