Itoophiyaan, biyya afrikaa keessaa mootummaa qilleensaatiin beekamtu, kaayyoo ishee isa guddaa galmaan ga'uuf tarkaanfii seenaa qabeessa ta'e fudhatteerti. Ijaarsi Buufata Xiyyaaraa Guddicha Bishooftuu (Bishoftu Mega-Airport), kan Finfinnee irraa gara kibba bahaatti argamu, gara fuulduraatti waan jiru jijjiiruuf deema. Ijaarsi kun yeroo xumuramu, buufata Xiyyaaraa dandeettii tajaajilaa olaanaa qabu kan Afrikaa keessaa isa guddaa fi kan addunyaatti dorgomu ta'a.
1. Hammamtaa Olaanaa: Tarkaanfii Guddina Afur (Four-Phased Growth)
Karoorri buufata xiyyaaraa Bishooftuu, akkuma proojektii gurguddoo Itoophiyaa biroo, tarkaanfii of-eeggannoon qophaa'e fi kan gara fuulduraatti ilaaluun deema. Inni guddaan ijaarsi kun kan Buufata Xiyyaaraa idil-Addunyaa Boolee (Bole International Airport) irratti guutummaa guddaa dhabamsiisuudha. Booleen yeroo ammaa hammataa isaa waan guuteef, buufanni haaraan kun dhiphina kana hunda ni hiika.
A. Sadarkaa Jalqabaa (Phase I): Qubaa Miliyoona 60
Sadarkaan jalqabaa hojii kanaa baay'ee barbaachisaa fi yaada namaa harkisuudha.
- Dandeettii Tajaajilaa Jalqabaa: Buufanni kun yeroo jalqabaaf hojii eegalu, waggaatti imaltoota miiliyoona 60 tajaajiluuf qophaa'a.
- Hiika isaa: Hammataan kun buufata Xiyyaaraa guddaa addunyaa kan akka Heathrow (London) ykn Paris-Charles de Gaulle waliin wal bira qabama. Kunis Ethiopian Airlines dandeettii ishee babal'isuu fi buufata xiyyaaraa akka Handhuura Afriikaa (Hub of Africa) gootee turte caalaa jabeeffachuuf gargaara.
B. Hammamtaa Gara Fuulduraa: Qubaa Miliyoona 110
Karoorri hojii kanaa dhaabbataa miti; Sadarkaa 1ffaa booda, akkaataa guddina tirii fi barbaachisummaa sirnichaan, buufanni Bishooftuu itti fufuun ni babal'ata.
- Kaayyoo Xumuraa: Kaayyoon dhumaa buufanni kun waggaatti imaltoota miiliyoona 110 akka tajaajiluu danda'u taasisuudha.
- Hiika isaa: Hammataan akkasii buufata Xiyyaaraa addunyaa keessaa isa ciccimaa fi dinqisiisaa kan akka Dubai International Airport ykn Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport waliin dorgomuudha. Kunis Itoophiyaa Handhuura Addunyaa 20-ttii ishee galchuuf karoorfame.
2. Jijjiirama Dinagdee fi Loojistiksii (Economic and Logistics Transformation)
Buufanni Xiyyaaraa Guddichi Bishooftuu imaltoota qofa osoo hin taane, jijjiirama dinagdee Itoophiyaa keessatti fida.
- Gabaa Qilleensaa: Karoorri buufata kanaa ba'aa fi galii waggaatti toonnii miiliyoona 3.73 akka tajaajilu taasisa. Kunis oomishaaleen Itoophiyaa (kanneen akka sandaabaa, muduraa, fi foon) saffisaan gara gabaa addunyaatti akka ergan ni gargaara.
- Magaalaa Xiyyaaraa (Aerotropolis): Ijaarsi kun buufata qofa miti; Magaalaa Xiyyaaraa (Airport City) kan hojii, daldala, fi bashannana waliin qabatee of keessatti qabatu ijaaruuf karoorfame. Magaalaan kun hoteelota addunyaa, iddoowwan daldalaa, fi manneen loojistiksii of keessatti qabata. Kunis hojii uumuu fi dinagdee naannoo sanaa jabeessuuf gargaara.
3. Dirree Xiyyaaraa (Runway) Fi Qulqullina (Quality)
Hammamtaan buufata kanaa guddaa ta'uun isaa qofa osoo hin taane, qulqullinni ijaarsa isaa kan yeroo ammaa isa cimaa fi teeknooloojii haaraa fayyadamuudha.
- Dirreewwan Xiyyaaraa: Sadarkaa jalqabaa irratti dirree xiyyaaraa gurguddoo lama (2) fayyadamuu danda'an ijaaramu. Guddina gara fuulduraatti immoo dirree xiyyaaraa afur (4) akka qabaatu karoorfameera. Dirreeffannaan baay'een akkasii kun xiyyaarri yeroo tokkotti yaa'u danda'uu fi yeroo gabaabaatti bu'uu fi ka'uu akka danda'an taasisa.
- Buufata Xiyyaaraa Ekoo-Jaallataa (Eco-Friendly Airport): Karoorri ijaarsa kanaa teeknooloojii gadi-lakkifama gaazii xiqqaa ta'e (eco-friendly) fi anniisaa qusatu fayyadamuudha. Kunis dhimma naannoo kunuunsuu fi Vision 2035 Ethiopian Airlines galmaan ga'uuf murannoo Itoophiyaa ni mul'isa.
Guduunfaa: Ijaarsi Buufata Xiyyaaraa Guddicha Bishooftuu, kan qooda-bu'aa Ethiopian Airlines Group fi Baankii Misooma Afrikaatiin deeggaramu, galma dandeettii imaltoota miliyoona 110 ta'e dhaabateera. Proojektiin kun kan ijaarsa bu'uuraalee misoomaa qofa osoo hin taane, dandeettii mootummaa Qilleensa Itoophiyaa (Ethiopia's Aviation Dominance) fi walqunnamtii Afrikaa (African Connectivity) gara sadarkaa dorgommii addunyaatti ol kaasuu danda'a.
Itoophiyaan gara fuulduraatti buufata Xiyyaaraa guddaa ijaaruun, jijjiirama addunyaa keessatti fiduuf deema. Sitti fakkaata, kaayyoon qubaa miiliyoona 110 jedhu kun Itoophiyaa fi Afrikaaf hiika akkamii qabaata?
