Get Started
Fayyaa Onnee Keessanii Eegaa: Dhukkuba Onnee fi Istirookii Irraa Of Baraa!
Home » Uncategorized  »  Fayyaa Onnee Keessanii Eegaa: Dhukkuba Onnee fi Istirookii Irraa Of Baraa!
Fayyaa Onnee Keessanii Eegaa: Dhukkuba Onnee fi Istirookii Irraa Of Baraa!

Dhukkubni Onnee fi Istirookii addunyaa irratti sababa du'aa isa duraati. Yeroo baay'ee namoonni sababa dhukkuboota kanaatiin yeroo malee du'u yookiin dhukkuba yeroo dheeraaf nama rakkisuun qabamu. Haata'u malee, fayyaan onnee keenyaa harka keenya keessa jira, akkasumas dhukkuboota kana ittisuun ni danda'ama.

Dhukkubni Onnee fi Istirookii Maali?

Dhukkuboonni kunniin lamaanuu sirna dhiigni ittiin naanna'u (Cardiovascular System) kan onnee fi ujummoo dhiigaa of keessaa qabu kan miidhan yoo ta’u, kan walitti hidhamiinsa guddaa qabanidha.

  1. Dhukkuba Onnee (Cardiovascular Disease - CVD): Kun gosa dhukkuba ujummoo dhiigaa onneetti dhiiga geessu dhiphisuun yookiin cufamuun kan dhufuudha.
    • Dhukkuba Onnee Iskeemikii (Ischaemic Heart Disease): Dhugaatii guddaan kana keessaa tokko yoo ta'u, ujummoon dhiigaa gola onnee dhiphatee yookiin cufee, dhiigni gahaa ta'e onneetti akka hin geenye godha. Kun immoo gara qabannaa onneetti (Heart Attack) geessuu danda'a.
  2. Istirookii (Stroke): Istirookiin yeroo dhiigni gara sammuutti deemu guutummaatti yookiin gartokkeedhaan gufata yookiin ujummoon dhiigaa sammuu keessatti dho'a (dhiigni dhangala'a).
    • Sababni: Oksiijinii fi nyaata dhiigaan gara sammuutti deemu yeroo dhabamutti, seelonni sammuu yeroo muraasa keessatti du'u. Kun immoo miira qaamaa, dubbii fi yaadannoo irratti dhiibbaa geessisa.

Sababoota Gurguddoo Dhukkuboota Kanaaf Nama Saaxilan

Dhukkuboonni Onnee fi Istirookii sababoota tokko tokko kan to'atamuu danda'an irraa kan dhufanidha. Sababoonni gurguddoon akka armaan gadiitti tarreeffamanii jiru:

1. Dhiigni Ol Ka'uu (Hypertension)

Dhiibbaan dhiigaa yeroo dheeraaf ol ka'u ujummoo dhiigaa jabeessa, onnee dhibaa'a, akkasumas istirookiif nama saaxila. Dhiigni ol ka'u dhiibbaa hin qabu, kanaafis "ajjeessaa callisaa" jedhamee beekama.

2. Koolestroolii Olaanaa

Koolestrooliin baay'een ujummoo dhiigaa keessatti kuufamee dhiphisa. Kun immoo dhiigni onnee fi sammuutti deemu akka hir'atu yookiin gufatu godha.

3. Tamboo Xuuxuu (Smoking)

Tamboos ta'e nyaata tamboo qabu (Nicotine) fudhachuun onnee fi ujummoo dhiigaa irratti summii guddaa geessisa. Ujummoo dhiigaa dhiphisa, dhiiga akka ititu gochuudhaan qabannaa onnee fi istirookiif nama saaxila.

4. Dhukkuba Sukkaaraa (Diabetes)

Sukkaarri dhiigaa yeroo dheeraaf ol ka'u ujummoo dhiigaa waan miidhuuf, onnee fi sammuu dhiibbaa guddaa keessa galcha.

5. Furdinna Guddaa (Obesity) fi Sochii Qaamaa Dhabuu

Furdinni guddaan dhiiga ol ka'uu, sukkaara fi koolestrooliif akka nama saaxilamu godha. Sochii qaamaa dhabuunis fayyaa onnee keenyaaf balaa guddaadha.

6. Soorata Sirrii Hin Taane

Nyaata zayita (facaatii), soogiddaa, fi sukkaara baay'ee qabu fayyadamuun fayyaa onnee keenyaa miidha.


Akka Ittisnu fi Fayyaa Onnee Eegnu?

Gaariin isaa, dhukkuboota kana ittisuuf tarkaanfii fudhatamuu danda'u hedduutu jira. Haala jireenyaa keenya jijjiiruun qofti miidhaa dhukkuboota kanaa harka guddeessaan hir'isuu danda'a.

1. Sochii Qaamaa Hojjedhu

Yeroo hunda guyyaatti daqiiqaa 30 yookiin torbeetti daqiiqaa 150f sochii qaamaa salphaa (akka deemuun, fiiguu, yookiin biskileeta oofuun) hojjechuun onnee keessan jabeessa, dhiibbaa dhiigaa hir'isa, akkasumas garmalee furdachuu ittisa.

2. Soorata Qulqulluu Filadhu

  • Fuduraalee fi Kuduraa: Hedduummeessi.
  • Facaatii Gaarii: Zayita Ejersaa (Olive Oil) fi kanneen biroo akka Avokaadoo fayyadami.
  • Soogiddaa fi Sukkaara: Qulqullinaan hir'isi.

3. Tamboo fi Alkoolii Dhiisi

Tamboo guutummaatti dhiisuun tarkaanfii fayyaa onnee keessaniif fudhattan isa guddaadha. Alkoolii yoo dhugdu, baay'inaan dhiisi.

4. Fayyaa Keessan Sakattaasisaa

Dhiigni ol ka'uu, sukkaarri, fi koolestrooliin to'annaa jala akka jiran mirkaneeffachuuf yeroo hunda mana yaalaa deemii sakattaasisi. Yoo dhibee qabaatte, qoricha kee sirnaan fudhadhu.

5. Dhiphina (Stress) Keessan To'adhaa

Dhiphinni onnee irratti dhiibbaa hamaa qaba. Boqonnaa gahaa fudhadhu, boohartiidhaan dhiphina kee hir'isi.


Yeroo Istirookiin Mul'atetti

Istirookiin dhukkuba saffisaa fi ulfaataa dha. Yoo namni tokko mallattoo istirookii agarsise, osoo hin turin gara mana yaalaatti geessuun murteessaa dha. Mallattoon gurguddoon of eeggannoo guddaa barbaadan:

  • Fuula (Face): Gogaan fuulaa gartokkee laafuu yookiin luugamuu.
  • Harka (Arm): Harkaa gartokkee dadhabuu yookiin ol ka'uu diduu.
  • Dubbii (Speech): Dubbiin wallaalii fi walitti hin bule yookiin haasawuu dadhabuu.
  • Yeroo (Time): Yeroo arguu, saffisaan gargaarsa barbaadi!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *