Get Started
Kaayyoo Seeraa Daldalaa
Home » Uncategorized  »  Kaayyoo Seeraa Daldalaa
Kaayyoo Seeraa Daldalaa

Seensa

Seerri daldalaa (Commercial Law) bu’uura sirna diinagdee fi hawaasummaa biyya tokko keessatti gahee olaanaa qaba. Seerri kun haala itti daldaltoonni, dhaabbileen, fi qaamoleen daldalaa gara garaa waliin hojjetan ni daangeessa; haala walitti dhufeenya isaanii ni to’ata; fi murtee rakkoo daldalaa keessa jiru ni kennata.
Kaayyoon seera daldalaa garuu salphaa miti – inni bu’uura cimaa, dimshaasha diinagdee, fi nageenya hojii daldalaa mirkaneessuuf ijaarame dha. Seerri daldalaa waan murteessaadha sababni isaas, yoo seerri toora hin qabne, daldalli sirna hin qabu; yoo sirni hin jirre immoo misoomni ni laamshaa’a.


  1. Kaayyoo Waliigalaa Seeraa Daldalaa

Kaayyoon waliigalaa seera daldalaa inni guddaan daldala sirna-qabeessa, qulqullina qabu fi amanamummaa ittiin gaggeeffamu mirkaneessuu dha. Seerri daldalaa karoora tokko malee hin uumamne; kaayyoo isaa keessaa muraasni akka armaan gadiitti tarreeffamu:

  1. Sirna Daldalaa Tokko Ijaaru – Daldaltoonni fi dhaabbileen hundi seera tokkoon akka of bulchan godha. Kunis tartiiba, amanamummaa fi walqixxummaa ni fida.
  2. Haala Dorgommii Qulqullinaa Uumu – Dorgommii daldalaa soba, malaammaltummaa, fi soba gabaatiin hin cabsan; seerri daldalaa dorgommii haqaa akka uumamuuf hojjeta.
  3. Hojii Daldalaa Hawaasaaf Bu’a Qabu Taasisuu – Kaayyoon seeraa daldalaa daldaltoota qofaa osoo hin taane, hawaasa bal’aa bu’aa irraa argachuu danda’u mirkaneessuu dha.
  4. Hojii Daldalaa fi Qabeenya Tajaajilaa Eegu – Qabeenyi daldaltootaa akka badu, yoo rakkoon uumame murtee seeraan ni argatu.
  5. Misooma Dinagdee Biyyoolessaa Deggaruu – Daldalli yoo sirna qabu, misoomni ni saffisa; seerri daldalaa immoo as irratti bu’uura guddaa ta’a.

  1. Kaayyoo Adda Addaa Seeraa Daldalaa

Kaayyoon seeraa daldalaa bal’aa dha; garuu keessaa muraasa ifa ta’an ni ilaalla:

a) Kaayyoo Hordoffii fi To’annoo Daldalaa

Seerri daldalaa hojii daldalaa akka seera kabajuu fi to’annoon gaggeeffamu gochuu irratti xiyyeeffata. Kun jechuun, dhaabbileen, daldaltoonni fi qaamoleen biroo seera cabsu yoo ta’e, murtii seeraan ni argatu jechuu dha.

b) Kaayyoo Rakkoo Daldalaa Furu

Yeroo tokko tokko daldaltoonni walii galtee keessatti walitti bu’iinsa ni qabaatu. Fakkeenyaaf, waliigaltee gurgurtaa oomisha tokko irratti yoo walitti bu’iinsi uumame, seerri daldalaa fala sirrii ni kenna. Kun nageenya fi tasgabbii daldalaa mirkaneessa.

c) Kaayyoo Dorgommii Haqaa Mirkaneessu

Dorgommii dhugaa keessatti, daldaltoonni akkasumas dhaabbileen akka mala sobaa hin fayyadamneef, akka walii hin tuffanneef, fi akka gatii sobaa hin fayyadamneef seerri daldalaa daangaa kaa’a. Dorgommii sirrii yoo jiraate, gabaan ni dagaaga, tajaajilli ni fooyya’a.

d) Kaayyoo Haqa Daldaltootaa Eegu

Daldaltoonni, maallaqaa fi qabeenya isaanii keessatti eegumsa seeraan barbaachisu qabu. Fakkeenyaaf, yoo waliigaltee raawwate, qaamni tokkos akka seera eeguu dirqama qaba; yoo cabse immoo, seerri qabeenya daldalaa eega.

e) Kaayyoo Gargaarsa fi Deggersa Dinagdee

Seerri daldalaa hojii dinagdee guddina qabu ni deegara. Dhaabbilee daldalaa, baankii, fi tajaajiltoota gara garaa waliin qindeessee, carraa hojii fi galii uuma. Kun immoo qonna, industirii fi gabaa waliin walitti hidha cimaa qaba.


  1. Kaayyoo Hawaasummaa Seeraa Daldalaa

Kaayyoon seeraa daldalaa qofa hin taane, hawaasni itti fayyadamuufis ni gargaara. Daldalli yoo sirna qabu, hawaasni nageenya, hojii fi carraa horata. Fakkeenyaaf:

Daldaltoonni hojii uumuu danda’u, kanaan hojii dhabuun ni hir’ata.

Gabaan qulqullina qabaachuun tajaajila gaarii fi gatii sirrii kennuu ni mirkaneessa.

Manni hojii fi dhaabbileen amanamummaa qabu yeroo dheeraaf tajaajila ni kennu.

Kanaafuu, seerri daldalaa bu’uura nageenya hawaas-dinagdee ti.


  1. Kaayyoo Siyaasaa fi Diinagdee

Seerri daldalaa mootummaa keessatti gahee siyaasaa fi diinagdee ni qaba. Mootummaan:

Sirna daldalaa irratti heera mootummaa fi seerota qindeessee hojjeta.

Daldaltoota biyya alaa waliin waliigaltee gahaa ni qaba.

Hojii daldalaa biyya keessatti dorgommii ulfaataa irraa eega.

Kun hundi immoo kaayyoo siyaasaa fi diinagdee biyya tokko deggera.


  1. Kaayyoo Seeraa Daldalaa fi Misooma Biyyoolessaa

Seerri daldalaa misooma biyya tokko irratti bu’aa guddaa qaba:

Yoo seerri sirrii jiraate, daldaltoonni itti amananii hojii isaanii bal’isu.

Inveestara alaa dorgomaa ni waama.

Daldalli biyya keessaa saffisaan ni guddata.

Galii mootummaa ni dabala; carraan hojii ni uumama.

Kanaaf, seerri daldalaa bu’uura misooma biyya tokko ti jedhamuu danda’a.


  1. Fakkeenya Kaayyoo Seeraa Daldalaa

Fakkeenyaaf:

Yoo daldalaan tokko oomisha sobaa gurguruuf yaale, seerri daldalaa ni dhorkata.

Yoo waliigalteen gurgurtaa cabee, qaamni miidhamte seeraaf gaaffii dhiyeessuu ni danda’a.

Yoo dhaabbileen tokko qabeenya nama biraa hatu, seerri daldalaa murtii ni kennata.

Kun hundi kaayyoo seeraa daldalaa hojii irra oolchuuf fakkeenya dha.


Xumura

Kaayyoon seeraa daldalaa waan hunda hammata: sirna daldalaa to’achuufi, dorgommii haqaa mirkaneessuu, qabeenya eeguu, rakkoo furuufi, misooma diinagdee deggeruudha. Yoo seerri daldalaa sirnaan hojjete, hawaasni fi diinagdeen biyyatti ni dagaagu. Kanaaf, seerri daldalaa qofa miti, garuu bu’uura jireenya dinagdee fi tokkummaa hawaasaa ti.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *