Get Started
Hidha Gama-samii fi Bilisummaa (Hijira Nabii Muhammad S.A.W)
Home » Uncategorized  »  Hidha Gama-samii fi Bilisummaa (Hijira Nabii Muhammad S.A.W)
Hidha Gama-samii fi Bilisummaa (Hijira Nabii Muhammad S.A.W)

Seensa

Hijiraan jechuun baqachuu ykn godaansuu jechuudha. Seenaa Islaamaa keessatti Hijira jechuun yeroo Nabii Muhammad (Sallallahu Alayhii Wasallam) Makkah irraa gara Madiinaa godaanan kan agarsiisuudha. Haalli sun seenaa Islaamaa keessatti haala guddaa fi jijjiirama cimaa fiduun, hundee ummata Muslimaa haaraa kan ta’e “Ummata Islaamaa” ijaaree ture.

Hijiraan bu’uura jijjiirama hawaasaa, diinagdee fi amantii taatee, haala jireenya Muslimaa hundaa keessatti ifa addaa kaasuu jalqabde. Kun seenaa dhugaa, kan amantii, amanamummaa fi obsa irratti hundaa’e ture.


1️⃣ Haala Duraa — Dhibdee fi Dhiibbaa Makkah Keessatti

Nabii Muhammad (S.A.W) yeroo Qur’aana itti ergaman keessa waggoota kudha sadii (13) Makkah keessatti da’awaa (waamicha amantii) geggeessan. Garuu, warra Quraysh (namoota sanatti ajajamoo fi daldaltoota Makkah) irraa adabbii fi diddaa cimaa waliin qubate.

Muslimoonni duraan duraa:

  • Ni tuffataman,
  • Ni adabaman,
  • Hojii fi qabeenyi isaanii ni saamame,
  • Hedduun isaanii biyya irraa baqatan.

Haala kanaan Nabii Muhammad (S.A.W) fi Muslimoonni “birmannaa fi bilisummaa amantii” barbaaduu jalqaban.


2️⃣ Yaada Bilisummaa fi Qajeelfama Rabbii

Yeroo adabbii fi rakkoon Makkah itti fufee jabaatu, Rabbiin (Subhaanahu wa Ta’aalaa) Nabiyyichaaf ajaja kenne:

“Yeroo dhugaa dhufu, gara lafa nagaa deemaa.”

Kunis ajaja Rabbii irratti hundaa’e, osoo fedhii ofii miti. Nabiyyichi (S.A.W) carraa argameen gara Madiinaa (Yathrib) deemuu murteessan. Yathrib keessatti namoonni hedduun Islaama fudhachaa turan, isaanis Nabiyyicha affeeran.


3️⃣ Hijira — Godaansa Guddaa

Waggaa 622 Milaa’eesii keessa, Nabii Muhammad (S.A.W) fi Abubakar As-Siddiiq (R.A) walin, adabbii fi du’aa irraa of qusachuuf Makkah keessaa dhoksaan bahan.

Daandii isaanii:

  • Gara godaannisaa keessatti gaara Thawr seenuu,
  • Erga achi turanii booda gara Madiinaa deemuu,
  • Daandii dheeraa, haroo fi gammoojjii keessa darbuun, amanamummaa fi obsa cimaan imaluudha.

Warri Quraysh isaan ajjeesuuf itti yaalan. Garuu Rabbiin (SWT) isaan eeguudhaan duubatti deebise. Qur’aanni ni jedha:

“Yeroo inni lamaan isaanii keessaa tokko ta’ee gaara keessa jiru, inni fira isaa jalaa jedhu, ‘hin gaddin, Rabbiin keenya nu waliin jira.’”
(Suurat At-Tawbah: 40)

Kun mallattoo ifa ta’e — hijiraan Rabbii irratti hirkachuun, sodaa du’aaf osoo hin taane amantii tikfachuu akka ta’e mul’isa.


4️⃣ Gochaa Madiinaa fi Hundee Ummata Islaamaa

Erga Madiinaa ga’anii booda, Nabiyyichi (S.A.W):

  • Muslimoota Makkah irraa dhufan (Muhaajiriin) fi warra Madiinaa (Ansaar) waliin waliigaltee jaalala fi tokkummaa ijaaran,
  • Masjida Nabawii ijaaranii waaqeffannaa fi barnootaaf bu’uura tolchan,
  • Walii galtee nageenyaa fi heera mootummaa jalqabaa (Dusturul-Madiina) tumatan.

Kun hunduu bu’uura ummata Islaamaa guddaa ta’ee, hojii siyaasaa, hawaasummaa fi diinagdee keessatti jijjiirama cimaa fide.


5️⃣ Hiika fi Barnoota Hidha Gama-samii (Hijira)

Hijiraan seenaa osoo hin taane, barnoota jireenya ti. Akkuma Nabii Muhammad (S.A.W) godaanan, Muslimoonni har’as jireenya keessatti hijira godhu qabu — wantoota badaa irraa gara tolaatti, du’a irraa gara jireenya haqaa.

Barnoota ijoo keessaa:

  1. Amantii fi Bilisummaa: Amantiin bilisummaa barbaaddi, daangaa hin qabu.
  2. Hojii fi Qabsoo: Bilisummaa fi milkaa’inni yeroo hunda hojii cimaa fi murannoo barbaada.
  3. Obsa fi Hirkannaa Rabbii: Hojii hundatti Rabbii irratti hirkachuun injifannoo fidda.
  4. Tokkummaa Ummatichaa: Muslimoonni waliin jiraachuu fi waliif gargaarsuu qabu.
  5. Jireenya Haaraa: Hijiraan jireenya haaraa, biyya haaraa fi haala haaraa ijaaruudha.

6️⃣ Hijiraan Guddina Islaamaa Bu’uura Godhe

Hijiraan booddee:

  • Islaamni biyyoota hedduu keessa babal’ate,
  • Nabiyyichi hoggansa sirna haqaa fi araaraa ijaare,
  • Muslimoonni bilisummaa amantii isaanii argatan,
  • Hawaasni tokkoo fi tokkummaa jabeesse.

Kanaaf, waggaan Hijiraa (Hijri Calendar) kun waggaa Muslimaa itti tajaajilu jalqabee, taariikha addaa ta’e.


Xumura

Hijiraan Nabii Muhammad (S.A.W) hojii Rabbii irratti hirkachuun, bilisummaa amantii fi tokkummaa ummataa ijaaruu agarsiise. Kun seenaa sirriitti bara baraan baratamu qaba.

Ummatni Muslimaa har’as hijira gochuu qaba — wantoota badaa irraa gara gaarii, cubbuu irraa gara toltuu, sobaa irraa gara dhugaa, fi dulloomaa irraa gara guddinaatti.

“Hijiraan dhugaa kan ta’e, nama Rabbiif amanee hojii gara jaalala Rabbii fi toltuu jijjiireedha.”
— Hadiisa Nabii Muhammad (S.A.W)


⬇️ Xumura irratti:
Hijiraan mallattoo bilisummaa, nagaa fi guddina — akkasumas amantii fi obsaan injifannoo argachuu agarsiisa. Ummatni Islaamaa waggaa hundaa hijira yaadachuun seenaa kana irraa barnoota guddaa fudhachuu qaba.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *