1. Seensa
Qira’a jechuun dubbisuu Qur’aanaa, jecha Rabbii ol’aanaa garaa fi afaaniin qara’uu jechuu dha. Qira’aan hojii Rabbii olta’aa biratti kabajamaa, ergamtoota fi Muslimoota hunda biratti hojii sadarkaa ol’aanaa qabuudha. Qur’aanni kitaaba hunda caalaa qulqulluu, ifa, hidhata Rabbii fi nama jidduu jiru, akkasumas bu’uura jireenya Muslimaa hundaati. Kanaaf, namni Qur’aana qara’u hojii hunda caalaa faayidaa qabu raawwata.
2. Maana Qira’a fi Sirna Isaa
Jechi “Qira’a” jedhu afaan Arabiffa irraa kan dhufe yoo ta’u, hiika “dubbisuu”, “qara’uu” fi “hubachuu” qaba. Qira’a jechuun Qur’aana afaan sirrii, tajwiidaan, garaa fi afaaniin qara’uu jechuudha. Qira’aan Qur’aanaa haala Rabbii itti buuseen sirnaan dubbifamu qaba. Kanaaf, Muslimni hundi tajwiida (sirna dubbisuu Qur’aanaa) barachuu fi ittiin qara’uu ni dirqama.
3. Qira’a keessatti Qur’aanni Akkaataan Dubbifamu
Qira’aan Qur’aanaa akkasumaan dubbifamu miti. Akkaataa dubbisuu sirrii ta’e keessatti:
- Tajwiid: Jechoota Qur’aanaa akka qubeewwan isaanii sirriitti dubbifaman gochuudha.
- Makhaarijul Xuruuf: Bakka qubeewwan afaanii bahaniin beekuu fi ittiin sirnaan dubbisuu.
- Ahkaamul Qira’a: Seerota fi akkasuma haala jechoonni Qur’aanaa itti walitti qabaman.
Namni Qur’aana qara’uu barbaadu kun sirna kana barachuu fi ittiin hojii irra oolchuu qaba, akka dubbisaan isaa Qur’aana Rabbii akkasuma bu’uura isaa irratti ta’u.
4. Faayidaa fi Gatii Qira’aa Qur’aanaa
Qira’aan hojii dachaa guddaa qabu. Nabiyyii Muhammad (SAW) akkana jedhan:
“Namni Qur’aana qara’e, barate, fi barsiise nama hunda caalaa caalaa ta’eera.”
(Saḥiih al-Bukhaarii fi Muslim)
Faayidaawwan Qira’aa muraasa:
- Qalbii tasgabbeessa – Dubbisuu Qur’aanaa qalbii namaa tasgabbeessa, yaaddoo fi dhiphina qalbii ni buqqisa.
- Badhaasa dachaa – Qur’aana keessatti qubee tokkoffaan illee akka gaarii dhaabbata Rabbii argamsiisa.
- Ilaalcha fi amala namaa fooyyessa – Namni Qur’aana yeroo hunda qara’uu fi hubachuu irratti xiyyeeffate, jireenya isaa keessatti ifa Rabbii argata.
- Ilaalcha Rabbii dhiyyeessa – Qira’aan karaa sirrii itti Rabbii waliin walqunnamti taasifamuudha.
- Hafuurri amantii ni jabaata – Dubbisuu fi hubachuun amanti irratti jabina, amanamummaa fi tokkummaa uuma.
5. Qira’a Adda Addaa (Qira’aat Sab’a fi Ashara)
Qur’aanni haala garaagaraa itti qara’amu qaba, kanneen “Qira’aat” jedhama. Isaan kunneen akkaataa jechoota muraasa keessatti garaagarummaa xiqqoo qaba, garuu hiikni isaanii walitti hidhata qaba. Qira’aat kan beekkaman keessaa:
- Qira’ata Naafi’
- Qira’ata Ibnu Kathiir
- Qira’ata Abu ‘Amr
- Qira’ata Ibnu ‘Aamir
- Qira’ata ‘Asim
- Qira’ata Hamza
- Qira’ata Kisaa’i
Qira’aat kun hundi ergamtoota fi Muslimoota duraanii irraa sirnaan darbanii itti fufan.
6. Haala Nama Qur’aana Qara’u Ilaalchisee
Namni Qur’aana qara’u sirnaan of qopheessaa, qulqullina qaama fi qalbii qabaachuu qaba.
- Akka wuduu qabaatu.
- Gara Rabbii olta’aa kabajaan qara’uu.
- Sagalee laaffisee, mi’aawaa fi kabajaan dubbisuu.
- Haala qalbii isaa qopheessu, waan dubbisu san hubachuuf carraaqqii gochuu.
Qur’aanni haala jechootaa fi sagalee irratti qofa osoo hin taane, haala qalbii fi amala namaa irratti xiyyeeffata.
7. Qira’a fi Jireenya Muslimaa
Namni Qur’aana qara’u jireenya isaa keessatti ifa argata. Qira’aan:
- Hojii irratti amantii fi murannoo dabala,
- Maatii keessatti araara fida,
- Hawaasa keessatti tokkummaa uuma,
- Yeroo rakkinaa fi gammachuu keessatti akka hafuura jabeenyaatti tajaajila.
Namni Qur’aana qara’u guyyaa guyyaa, qalbii isaa qulqulleessa, akkasumas hojii isaa keessatti amala Qur’aanaa mul’isa.
8. Gorsa fi Dubbii Xumuraa
Qira’aan hojii jireenya Muslimaa keessatti bu’uura guddaa ta’eedha. Namni Qur’aana qara’uu irraa duuba, sirna isa hubachuu fi hojii irra oolchuuf carraaqqii gochuu qaba. Qur’aanni bu’aa guddaa, rahmata fi barnoota hunda of keessatti qabatee jira. Kanaaf:
“Qur’aana dubbisuun miti qofa — hojii irra oolchuun, ittiin jiraachuun, fi gara Rabbii ittiin dhiyyeessuun barbaachisaadha.”
Xumura
Qira’a jechuun hafuura amantii, qalbii namaa ni ifeessa, Rabbii olta’aa biratti kabaja guddaa argata. Namni Qur’aana yeroo hunda qara’uu fi ittiin of to’atu, jireenya addunyaa fi aakhiraatti milkaa’aadha.
“Namni Qur’aana qara’ee hojii irra oolche, Qur’aanni isa gara jannataatti geessa.”
Qopheesse: Abdela Erkiso
Mata-duree: Qira’a (Dubbisuu Qur’aanaa)
Gosa: Blogii Barnoota Islaamaa
