Buufanni Xiyyaaraa Guddichi Itoophiyaa Haaraan (Bishoftu Mega-Airport), kan Finfinnee irraa gara kibba bahaatti argamu, ijaarsi isaa waanuma "dhagaa irra ijaarame" qofa miti. Inni walqunnamtii haaraa uumuufi sagantaa hojii cimaa hojjechuudha.
Proojektiin kun kan yeroo dheeraa fudhatu, garuu imala dinagdee Itoophiyaa addunyaa waliin hidhuudha. Akkuma buufata xiyyaaraa idil-addunyaa gurguddoo biroo, milkaa'inni buufata Bishooftuu hunda dura "Akkaataa Itti Wal-Quunnamu" irratti hundaa'a.
1. Walqunnamtii: Boolee Waliin Hidhamuu fi Magaalaa Uumuu ๐
Buufata Xiyyaaraa Guddicha Bishooftuu ijaaruun, Buufata Xiyyaaraa Idil-Addunyaa Boolee (Bole International Airport) cufuu jechuu miti. Kanaa mannaa, isaan lamaan wal-deeggaruun, Itoophiyaa handhuura qilleensa dinqisiisaa akka taatu taasisu.
A. Hidhaa Baabura Saffisaa (High-Speed Rail Link)
Dhimmi ijoon Walqunnamtii buufata haaraa kanaa, daandii baaburaa saffisaa buufata Bishooftuu fi Boolee gidduutti ijaaramuuf karoorfameedha.
- Kaayyoo Hidhichaa: Hidhannaan kun imaltoota daldalaa fi turizimii idil-addunyaa, kanneen xiyyaarri isaanii buufata Boolee irraa gara Bishooftuutti jijjiiramu, akka saffisaa fi nagaadhaan socho'an ni mirkaneessa.
- Faayidaa Hojii: Kana malees, daandii konkolaataa haaraa fi saffisaa Bishooftuu magaalaa Finfinnee waliin wal qunnamsiisuunis ni karoorfame. Kunis loojistiksii fe'umsaa (Cargo Logistics) gara addaatti ni salphisa.
B. Magaalaa Xiyyaaraa (Aerotropolis) Dhalchuun
Buufanni Bishooftuu handhuura geejjibaa qofa osoo hin taane, Magaalaa Xiyyaaraa (Aerotropolis) uuma. Ijaarsi kun buufata xiyyaaraa bira dirree haaraa hojii fi daldalaa uuma.
- Facaatii Misoomaa: Magaalaa Xiyyaaraa kana keessatti Hoteelonni Idil-Addunyaa, Galmoolee Daldalaa (Shopping Centers), iddoowwan Bashannanaa fi manneen loojistiksii gurguddoon ni ijaaramu.
- Guddina Naannoo: Kunis dinagdee naannoo Bishooftuu ni jijjiira, namoota kumaatamaan lakkaa'amaniif carraa hojii haaraa ni uuma, akkasumas Itoophiyaa gara Handhuura turizimii Afrikaatti jijjiiruuf ni gargaara.
2. Sagantaa Hojii fi Imala Gara Fuulduraatti (Timeline and Future Journey) โณ
Ijaarsi Proojektii Biliyoona $10 ta'u kun, akkuma ijaarsa Hidha Haaromsa Guddicha Itoophiyaa (GERD), yeroo murteeffame keessatti xumuruuf karoorfameera.
A. Yeroo Eegalamaa fi Sadarkaa Jalqabaa (Start Date and Phase I)
Murannoon Qindeessitoota (AfDB fi Ethiopian Airlines) Sagantaa Hojii cimaa qopheessuun mirkanaa'eera.
- Eegala Hojii Laa: Hojiin lafaa (Groundwork/Site Clearing) fi hojiin teeknikaa jalqabaa dhuma bara 2025 keessa akka eegalu eegama.
- Xumura Sadarkaa I: Sadarkaan ijaarsa jalqabaa, kan imaltoota miiliyoona 60 tajaajiluuf danda'u, bara 2029 keessa akka xumuuramu karoorfameera. Kunis yeroo gabaabaa keessatti dhiphina Boolee hir'isuu fi Buufanni Bishooftuu hojii eegaluu isaa agarsiisa.
B. Gara Galma Dhumaatti: Karoora Itti Fufiinsaa (Final Goal: The Expansion Plan)
Karoorri hojii kanaa Sadarkaa Iffaan hin dhaabatu. Xiyyeeffannaan Itoophiyaa buufata ishee gara hammamtaa miiliyoona 110 akka geessu taasisuudha.
- Guddina Itti Fufiinsaa: Sadarkaan 2ffaa fi isaa booda jiru, akkaataa guddinni Ethiopian Airlines fi yaa'iinsa imaltootaa idil-addunyaa itti deemuun ni gaggeeffama.
- Gara Fuulduraa 2035: Ministirri Faayinaansii Itoophiyaa akka jedhanitti, buufanni haaraan kun Itoophiyaa bara 2035 dura Handhuura Xiyyaaraa Addunyaa Top 20 keessaa ishee tokko taasisuuf karoorfameera.
Guduunfaa: Walqunnamtiin buufata haaraa kanaa, kan daandii baaburaa saffisaa fi Magaalaa Xiyyaaraa of keessatti qabatu, kan teeknika qofa osoo hin taane, karoora jijjiirama qilleensa dinagdee Itoophiyaa ti. Sagantaa Hojii cimaan bara 2029 fi isaa booda galma imaltoota miliyoona 110 tiif karoorfame, Proojektii Murannoo fi Karooraan deemu ta'uu isaa agarsiisa.
Saffisni Sagantaa Hojii yeroo gabaabaa keessatti Buufata Xiyyaaraa miiliyoona 60 ijaaruuf karoorfame kun, Itoophiyaa gara fuulduraatti maal gochuu akka dandeessu agarsiisa sitti fakkaataa?
