Nabi Muhammad (SAW) jireenya isaa keessatti, hawaasa keessatti rakkoowwan fi hiddaawwan adda addaa mudatan hunda keessa dabree, hawaasa nagaa fi tasgabbii fiduuf hojii guddaa hojjate. Rakkoon hawaasa fi hiddaan isaan mudatan, jireenya isaanii keessatti milkaa'ina guddaa fiduu fi gorsa dhugaa kennuuf karaa ulfaataa fi cimina keessa turan. Da'awaa isaanii fi hojii isaan godhan keessatti, hiddaan hawaasaa fi rakkoon jireenyaa ittiin cimuuf hojiiwwan bu'aa qaban baay’ee itti gaafatama qabeessa turan.
- Rakkoo fi Hiddaawwan Jalqaba - Hawaasa Makkah keessa
Nabi Muhammad (SAW) yeroo jalqaba amantaa Islaamaa beeksisuu fi hawaasa Makkah keessatti wa'ee Rabbii tokkoo fi haqaa beeksisuuf socho’u, hawaasni Makkah isaan irratti ajjeechaa fi qormaata hedduu hojjate. Hawaasni Makkah kan walitti dhufe, sababaa amantaa fi yaada garaagaraa qaban irratti rakkoo fi hiddaawwan cimaa saaxile. Hawaasni Makkah keessatti jiran, isaan waliin hiriyaa fi sochii isaanii irratti waldorgommii fi jeequmsa baay'ee qaban. Rakkoowwan hawaasaa fi hiddaawwan guutummaa isaanii keessatti godhamaa ture, garuu Nabi Muhammad (SAW) hojiin isaa haala jabaa fi qormaatota adda addaa keessa milkaa’ina dhugaa fi barnoota Islaamaa kennaa turan.
- Hawaasa Guddinaa fi Rakkoo
Rakkoo fi hiddaawwan hawaasaa keessummeessuu fi hawaasa keessatti gumaacha hojii dhugaa hojjachuun, Nabi Muhammad (SAW) jalqabaa yeroo inni Da’awaa Islaamaa keessa ture, gaaffii fi rakkoon hawaasaa isa mudate. Hawaasa keessatti fiixee fi hojiiwwan sababa rakkoo fi hiddaawwan keessaa kufuu irra darbee milkaa’ina fiduu fi hawaasni amantaa Islaamaa kabajaa fi hawaasa nagaa taasisuu irratti hojjataa turan. Rakkoo fi rakkina hawaasa keessatti keessatti baay’een hojii dhugaa fi hojiiwwan sirriitti ijaaruu fi hojjechuu irratti xiyyeeffate. Namoonni addunyaa kana keessatti murtii irraa kan hafe, hawwii fi ilaalchawwan hawaasaa faallaa ta'an keessa socho'uun, da’awaa fi gorsa dhugaa isa kennuuf qormaata baay’ee itti mudate.
- Hidhannaa fi Rakkoolee Gidduu Namoota (Conflicts Between People)
Jireenya Nabi Muhammad (SAW) keessatti hidhannaa fi rakkoolee gidduu namoota baay’ee waan mudatan keessaa tokko ture. Gidduu namoota hawaasa keessatti walbira qabanii fi ilaalchawwan isaanii garagaraa irra darbee, rakkoo fi hidhannoowwan mul’atan. Kana keessaa, gaarummaan fi quunnamtii hawaasaa fooyyessuuf gorsa fi xiyyeeffannoo babal’achuu qabaachuun hojiin isaa baay’ee barbaachisaa ta’eera. Nabi Muhammad (SAW) yeroo hawwii hawaasa keessatti qaban akkaataa walitti dhufeenya, tokkummaa fi hojii sirrii irratti hojjechaa ture. Rakkonootni fi hidhannoowwan hawaasa keessatti isaan mudatan bu’uurri isaanii amantii fi ilaalchawwan Oromoo fi namoota biroo giddutti wal hin simatu.
- Rakkoo fi Walitti Bu’insa Hawaasaa fi Raawwii Amantaa
Jireenya Nabi Muhammad (SAW) keessatti, rakkoo fi walitti bu’insa hawaasaa fi raawwii amantaa ilaalchisee ni mul'atu. Hawaasni sababa amantii fi ilaalchawwan addaddaa irratti bifa garagaraatiin socho'aa ture. Amantaan Islaamaa fi namoota biraa waliigaluun tasgabbii fi nagaa hawaasa keessatti hafuuraa fi hojimaata hojii keessatti rakkoo hedduu uume. Garuu, Nabi Muhammad (SAW) hojii isaa keessatti, amantaa fi sirna Islaamaa keessatti ijaarsa sirriitti hidhata uumuu fi hawaasa waliin waliin tajaajiluu irratti hojjataa turan. Rakkina fi hidhannoo hawaasaa keessaa keessaa ba’uun, hawaasa walqixxummaa fi akkaataa jireenyaa hunda irratti socho’uun nagaa fi hojii ijaarsa fooyya'aa gochuun ni danda'ame.
- Qabsoo fi Sochii Addunyaa - Hawaasa keessatti Rakkoo fi Jeedalli Cimaa
Nabi Muhammad (SAW) jireenya keessatti, rakkoon hawaasaa fi qabsoon gidduu hawaasa qormaata cimaa fi dhiibbaan isaan mudatan keessaa baay’ee keessatti. Hawaasa keessatti rakkoo fi qormaata isaanii gidduu tokko tokko ofiif wal dhabbii fi wal irraa dhaabbii turan. Hawaasni tokkummaa fi sirna amantaa irratti irratti fedhii fi beeksisuu akkaataa amantaa keessa turan keessatti hidhataa fi qunnamtii namoota giddutti gorsaa fi hojii dhugaa hojjetanii turan. Hojii fi rakkoon hawaasaa isa irratti baay’ee hubannoo fi dandeettii siyaasaa fi hawwii cimsuuf carraaqqii itti fufsiisaa turan.
- Fayyadamummaa Hawaasaa fi Guddina Isaanii - Milkaa’ina fi Tasgabbii Hawaasaa
Yeroo dheeraaf, Nabi Muhammad (SAW) hojii fi rakkoo hawaasaa keessatti milkaa'ina fi tasgabbii hawaasa isaaniif gumaacha godhe. Rakkoolee fi hidhanoowwan hawaasa keessatti keessa turan gara fuula duratti fuulduratti bu'aa fi milkaa'ina ijaaruudhaan sirna dhugaa fi sirna nagaa keessa darbanii fi rakkoowwan keessaa baha turan. Ijaarsa fi hojiin isaanii keessatti, hojii dhugaa fi sababa rakkoo fi qormaata hawaasa keessaa hojii isaanii milkaa’ina keessa turan. Hawaasa keessatti, qormaata fi hiddaawwan keessatti argamuu fi milkaa’ina isa jiran guutummaatti ijaarsa fi hojii cimsuu fi bu'aa galmeessuu irratti gumaacha guddaa godhan.
- Xumura – Milkaa'ina fi Qabsoo Hawaasa
Nabi Muhammad (SAW) rakkoo fi hiddaawwan hawaasaa keessaa darbuudhaan, hawaasa nagaa fi tasgabbii fiduuf hojii guddaa hojjate. Da’awaa fi sochii isaa, yeroo dheeraaf rakkoo fi qormaata keessatti, hawaasa keessatti ijaarsa fi nagaa fi tokkummaa keessatti bu’uurri isaa guddina gaarii taasisuun milkaa'ina galmeessiseera. Rakkoon fi hiddaawwan hawaasa keessaa ba'uudhaan, hojii isaa fi gorsa isaa akkaataa jireenyaa fi hojii isaa keessa yeroo dheeraaf guddina fi tasgabbii hawaasa keessatti mul’ata.
Xumura:
Hiddaan fi rakkoon hawaasaa seenaa Nabi Muhammad (SAW) keessatti, hojii fi da’awaan isaa keessatti hunda irra darbuu fi milkaa'ina akka galma ga'uuf carraaqqii guddaa hojjate. Da’awaan fi hojii isaa keessatti, hawaasa keessatti hiddaawwan fi rakkoolee giddutti, bu'aa fi milkaa'ina fiduuf fiixee fi ijaarsa sirrii gochuun jireenya isaanii keessatti ulfaataa fi galma ga’uu danda'ameera.
